Moeite met spreken? Mede dankzij Henk en Dini Zeggelaar kun je nu chatten met 112

Eindelijk is de meldkamer toegankelijk voor mensen die niet of moeilijk spreken of zich slecht kunnen uitdrukken in het Nederlands. De officiële app ‘112NL’ maakt het sinds deze week mogelijk om te chatten met hulpdiensten. Ook kan het noodgesprek realtime vertaald worden als je bijvoorbeeld in het Turks of Syrisch chat.

Door Steven de Jong

Iedereen mag en kan deze gratis app gebruiken, leert de deze week bijgewerkte informatiepagina op Rijksoverheid.nl, maar de nieuwe dienst is in de eerste plaats bedoeld voor mensen die moeilijk horen of spreken. Voor dove en slechthorende mensen was er overigens al een zogeheten ‘Tolkcontact-app’. Via hun smartphone kunnen zij al jaren tijdens kantooruren een echte tolk inschakelen om gesprekken af te handelen. Ook zit er een chatfunctie in. Voor die app moet echter een peperduur abonnement afgesloten worden, dat alleen door de zorgverzekeraar wordt vergoed als je gehoorproblemen hebt. Zodoende hadden niet-slechthorende mensen die enkel moeilijk spreken er eigenlijk niets aan.

Daar is nu verandering in gekomen. Mede dankzij het lobby- en meedenkwerk van het Nijmeegse echtpaar Henk en Dini Zeggelaar van Stichting Support Stotteren (www.allesoverstotteren.nl). Eind vorig jaar kregen zij en een aantal anderen het al voor elkaar dat de hulpdiensten bereikbaar zijn per sms. Voor deze dienst, emergency-sms genaamd, moet je je vooraf aanmelden. De meldkamer weet dan dat je de voorkeur geeft aan schriftelijke communicatie en zal ook zelf terug sms’en. De innovatie in de app zit ‘m in de chat- en vertaalfunctie. Alles gaat nu realtime. Zodra je een letter intikt, verschijnt die letter direct op het scherm van de centralist. Op verzenden drukken hoeft niet meer. Chat je in een andere taal dan het Nederlands of Engels, dan zal de app je zinnen meteen omzetten naar het Nederlands. De app kan dat vanuit 109 talen, waaronder ook het Fries.

De 112NL-app – voor iPhones en Android-toestellen – vraagt bij het installeren om toegang tot je locatiegegevens, naam, voorkeurstaal en of je moeite hebt met horen dan wel spreken. Tot op enkele meters nauwkeurig weet de meldkamer waar je bent. Op de app vier knoppen: ‘bel 112’ en drie voor een specifieke hulpdienst (politie, ambulance, brandweer). In de chat – die door de centralist wordt geactiveerd – hoef je eigenlijk niks meer te zeggen, gezien de informatie die de centralist al over je weet bij het indrukken van zo’n knop. Er zijn ook plannen om de app uit te breiden met de optie om beeld- en videomateriaal door te sturen.

112-Alliantie
Het stotterende echtpaar Zeggelaar lobbyde al sinds 2012. Evenals een aantal anderen met spraak- of hoorproblemen, zonder dat ze dat van elkaar wisten. In 2018 zette het ministerie van Justitie en Veiligheid een inspraakverzoek uit (internetconsultatie genaamd). Henk en Dini deden hun duit in het zakje en spoorden ook andere patiëntenorganisaties aan. Hun aanjagende rol bleef niet onopgemerkt. Het departement nodigde ze uit voor een gesprek. Sindsdien trekken zij samen op met Stichting Hoormij. Ondertussen sloten ook Dovenschap, Hoofd-Hals (keelkanker), Oogvereniging (doofblind), Divers Doof en ISAAC-NF (overige spraakbeperkingen) zich bij hen aan. Er ontstond een heuse ‘112 Alliantie’ die in het contact met Den Haag wordt vertegenwoordigd door Ieder(in), de koepelorganisatie voor mensen met een beperking.

In een Zoom-call – waarin het echtpaar spraak afwisselt met chat – benadrukt Henk Zeggelaar dat de app ‘112NL’ niet alleen goed nieuws is voor mensen met een handicap, maar “voor iedereen die in hun buurt acute hulp nodig heeft”. Dini Zeggelaar weet uit eigen ervaring hoe belangrijk dat is. Jaren geleden, toen ze op kamers woonde, moest ze van haar hospita de huisarts bellen. Die kwam niet, omdat hij door haar iets zangerige spraak dacht dat ze dronken was. Maar Dini paste gewoon een stottertherapie toe waarvoor ze klanken verlengde. Ze wil maar aangeven: als elke seconde telt, is er geen tijd voor dit soort misverstanden.

Schrijnend is ook het verhaal van Joke Baas, lid van de ‘112 Alliantie’. Zij kan helemaal niet meer praten vanwege operatief verwijderde stembanden na strottenhoofdkanker. Toen ze op een avond alleen thuis kwam en merkte dat er ingebroken was, kon ze niet de politie bellen. Ja, wel mailen, maar de politieorganisatie is er niet op ingericht om dan meteen in actie te komen. Op de website Publiekplein.nl uitte ze vorig jaar haar gevoel daarover: “De wetenschap dat je 112 niet kan bereiken, maakt me kwetsbaar en afhankelijk van anderen.”

Niet vrijblijvend
Wendy Gehrmann, woordvoerder van de korpsleiding, laat weten dat de app ‘112NL’ allerminst een vrijblijvend project is. Naast de lobby vanuit patiëntenorganisaties, stuurde ook de Europese Commissie aan op “een gratis 112-dienst voor slechtsprekenden, slechthorenden, doven en anderstaligen”. In onder meer België is er al zo’n app.

Europees is het echter lastig te standaardiseren omdat iedere lidstaat zijn eigen organisatie van politie, brandweer en ambulance heeft. Gehrmann: “Het ontwikkelen van deze app was een ingewikkeld proces. Er moest rekening gehouden worden met oude en nieuwe techniek en het bestaande 112-werkproces. Met vele partijen vond afstemming plaats over de functionaliteiten van de app. Dit is een mooie eerste stap. Nu doorontwikkelen!”

Net als bij het nummer 112, wordt misbruik van de app bestraft. Over het fenomeen broekzakbellen, mensen die de meldkamer teisteren met onbedoelde oproepen, wil Dini graag nog iets kwijt. “Dat kunnen ook stotterende bellers zijn die blokkeren en daardoor even geen geluid produceren. Met de 112NL-app kunnen zij nu per chat hulp vragen.”

Een bekorte versie is op 14 januari 2022 gepubliceerd in dagblad De Gelderlander en het Algemeen Dagblad. Daarna pikte Omroep Gelderland het verhaal op en werd het ook een item in het landelijke NOS Journaal. Radiozenders en andere media volgden.